Eind jaren dertig van de 20e eeuw wordt de wereldpolitiek gedomineerd door toenemende internationale spanningen. In Europa voeren Duitsland en Italië een agressieve buitenlandse politiek, terwijl Japan in het Verre Oosten expansiedrang vertoont. Deze spanningen escaleren in september 1939 en monden uit in de Tweede Wereldoorlog. Nederland weet tot de Duitse inval in mei 1940 een neutrale positie in te nemen. Australië wordt wel onmiddellijk bij het conflict betrokken wanneer het op 3 september 1939 het moederland Groot-Brittannië volgt en Duitsland de oorlog verklaart.

 

Na het uitbreken van de oorlog nemen de Australische autoriteiten maatregelen. Australische militairen worden naar het front in Noord-Afrika gezonden en in Australië woonachtige Duitsers en Italianen worden geïnterneerd. Voor de Australische bevolking zijn de gevolgen van de oorlog aanvankelijk minimaal omdat de strijd zich voornamelijk afspeelt in het ver weg gelegen Europa. Het is dan ook niet zozeer Duitsland, maar Japan dat als een gevaar wordt gezien. Gevreesd wordt dat dit land Nederlands-Indië, Malakka en mogelijk Australië zal binnenvallen om zo energiebronnen en grondstoffen te verwerven. Deze angst, die wordt gedeeld door de Nederlandse autoriteiten, blijkt niet ongegrond.

 

Op 7 december 1941 voert de Japanse luchtmacht een aanval uit op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor. Binnen enkele weken veroveren de Japanners Hong Kong en bezetten zij Brits Noord-Borneo, Jolo en Manilla, de hoofdstad van de door de Amerikanen gecontroleerde Filippijnen. Op 11 januari 1942 start het Japanse offensief op Nederlands-Indië. De Australische en Nederlandse overheden, die al voor de Japanse aanval op Pearl Harbor tot uitwisseling van militaire informatie waren overgegaan, intensiveren de militaire samenwerking. De militairen eenheden worden ondergebracht in een internationale bevelsorganisatie. Op 3 januari 1942 wordt deze organisatie opgericht onder de naam 'American-British-Dutch-Australian Command' (Abdacom). Ondanks de geallieerde inspanningen valt Nederlands-Indië begin maart 1942 in Japanse handen.

 

Op 1 maart krijgen de aanwezige Nederlandse strijdkrachten in de archipel het bevel te evacueren. Een deel wijkt uit naar Sri Lanka, een ander deel naar Australië. Vanuit dit continent dienen de Nederlandse strijdkrachten de rest van de oorlog de strijd voort te zetten. Samenwerking met Australische autoriteiten en burgers speelt een belangrijke rol in het welslagen van deze zware missie.